Kunst in Kennemerland “Baardmankruik”

Kunst in Kennemerland: een wekelijks uitstapje naar het IJmondse culturele erfgoed met taxateur en veilingmeester Jeroen Zoetmulder van Museum Kennemerland aan de hand van kunstvoorwerpen, vaak uit de collectie van Museum Kennemerland, en soms ook aan de hand van kunstwerken in de openbare ruimte.

In de nieuwste aflevering van Kunst in Kennemerland neemt taxateur en veilingmeester van het Kennemer Museum, Jeroen Zoetmulder, kijkers mee in de geschiedenis van een bijzonder gebruiksvoorwerp: de baardmankruik.

Deze karakteristieke stenen kruik, die vanaf de 16e eeuw op grote schaal werd geproduceerd in het Duitse Raeren en Frechen, stond bekend om zijn duurzaamheid en water- en oliedichte eigenschappen. Daardoor werd hij veel gebruikt voor het bewaren en vervoeren van vloeistoffen, zoals walvistraan. In het Kennemer Museum sluit de kruik aan bij de tentoonstelling Tonnen aan traan, waarin het gebruik van walvisolie centraal staat.

Opvallend aan de kruik is het gezicht van een baardige man op de hals. Over de herkomst van deze afbeelding bestaan verschillende verhalen: volgens één verklaring stelt het een Christusfiguur voor, terwijl een andere anekdote verwijst naar een burgemeester van Keulen die pottenbakkers uit de stad verdreef vanwege de giftige dampen uit hun ovens.

Ook internationaal kreeg de kruik bekendheid. In Engeland werd hij bekend als een Bellarmine, een naam die verwijst naar de jezuïet Robert Bellarmine, wiens baardige uiterlijk onderwerp werd van spot in de tijd van de religieuze spanningen rond de Reformatie.

Aan de hand van deze kruik laat Zoetmulder zien hoe een alledaags object niet alleen praktische waarde had, maar ook verhalen vertelt over handel, religie, industrie en dagelijks leven in de vroegmoderne tijd.